Geçen yıl yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası doğrultusunda yönetmelik hazırlıkları tamamlanma aşamasına geldi. Amaç, tek kullanımlık plastikler, deniz çöpleri ve mikroplastiklerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması ve "AB Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi"ne uyum sağlamak. . Yeni yönetmelik ile yıllık yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf sağlanması planlanıyor.
PLASTİK ÜRÜNLER TARİHE KARIŞIYOR
Buna göre, çevreye zarar veren ve plastik kirliliğine neden olan plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve bardaklar, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipet gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımı sona erecek. Yönetmelik taslağı önümüzdeki günlerde kurum görüşüne açılacak ve sivil toplum kuruluşları ile sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin ardından son hâliyle yıl sonunda yürürlüğe girecek.
1,5 MİLYAR LİRALIK TASARRUF
Tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzına son verilmesiyle yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eşdeğer karbon salımı engellenecek ve yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf sağlanacak.
PLASTİK YERİNE DOĞA DOSTU ALTERNATİFLER
Yeni düzenleme ile tek kullanımlık plastik ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton ürünler sunulacak. İlerleyen süreçte kısmen plastikten mamul içecek bardakları, kısmen plastikten mamul gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendiller ve ıslak yüzey temizleme havlularının tüketiminin azaltılması için kısıtlama ve işaretleme gibi tedbirler de uygulanacak.
TÜRKİYE’DE TEK KULLANIMLIK PLASTİK TÜKETİMİ
TÜİK işbirliğiyle yapılan araştırmaya göre:
Vatandaşların yüzde 77,65’i tek kullanımlık plastikleri daha az kullanmayı destekliyor, yüzde 9,99’u desteklemiyor.
yüzde 72,52 daha az satın almayı desteklerken yüzde 11,68’i katılmadı.
yüzde 76,40 bazı ürünlerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı buluyor, yüzde 60,02 yasaklanmasını destekliyor.
yüzde 78,71 kağıt, karton, ahşap gibi alternatifleri destekliyor yüzde 80,12 metal, porselen ve seramik ürünleri tercih ediyor.
2022’de Türkiye’de 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik tüketildi:
2.858 ton kulak pamuğu çubuğu
32.406 ton çatal-kaşık
25.584 ton tabak
10.234 ton pipet
5.117 ton plastik karıştırıcı
63.000 ton gıda kabı
120.000 ton plastik bardak
155.935 ton plastik içecek şişesi
AVRUPA’DA BENZER ADIMLAR
AB, 2019’da kabul ettiği "Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi" ile Fransa, Almanya, İspanya, Hollanda, İrlanda, İtalya, Yunanistan ve diğer ülkelerde tek kullanımlık plastikleri kısıtlama ve yasaklama uygulamalarını hayata geçirdi. Bazı ülkeler plastik ambalajlarda vergi uygulamalarıyla sürdürülebilir malzemeleri teşvik ediyor, bazıları ise kompostlanabilir alternatifleri destekliyor.
KAYNAK: AA