Kardelen üretimi yapmak isteyen firmalar için Bakanlık tarafından özel üretim parselleri oluşturuluyor. Üretim süreci, bakanlık bünyesindeki ziraat mühendislerinin denetimi altında yürütülüyor. Üreticilere yıllık söküm ve ihracat kotası verilirken, yalnızca belirlenen miktarda ve kendi parsellerinden söküm yapılabiliyor. Yetkililer, bu uygulamanın hem Toros kardeleninin doğal popülasyonlarını korumayı hem de üreticilerin yasal ve sürdürülebilir şekilde ihracat yapabilmesini sağladığını belirtiyor.
TOROS KARDELENİNİN ÖNEMİ
Baharın müjdecisi olarak bilinen ve endemik türler arasında yer alan kardelenler, nergisgiller familyasına ait olup bilimsel adı “Galanthus” olarak geçiyor. Toroslar’da yetişen Galanthus elwesii türü, Avrupa pazarlarında en çok talep gören kardelen türlerinden biri. Süs bitkisi olarak da kullanılan kardelen soğanları, kozmetik ve tıp sektöründe bazı ilaçların üretiminde de değerlendiriliyor.
Tarım ve Orman Bakanlığı, 2026 yılı ihracat listesi kapsamında 7 milyon adet Toros kardeleni (Galanthus elwesii) soğanının üretim parsellerinden sökülerek Avrupa ülkelerine ihraç edilmesine izin verdi. Tebliğ, 12 Aralık 2025 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.
DOĞADAN SÖKÜM YASAK
Bakanlık düzenlemesine göre, doğadan toplanan birçok bitki türünün ihracatı yasaklandı. Buna göre, Galanthus elwesii başta olmak üzere birçok türün doğadan toplaması yasak. Bazı siklamen çeşitleri ve Toros kardeleni ile sarıkokulu türlerinde ise kota uygulaması getirildi.
Akseki’de kardelen üretimi yapan Mehmet Oğuz, Toros kardelenlerinin Avrupa’da ilaç ve kozmetik sektöründe kullanıldığını belirtti. 2015 yılında Bakanlık izni ile üretime başladıklarını söyleyen Oğuz, 2016’dan itibaren kendi arazilerinde damızlık parseller oluşturduklarını ve her yıl üretim alanlarını genişlettiklerini ifade etti.
TOHUMDAN YUMRU SOĞANA
Oğuz, “2016 yılında 250 kilogram kardelen tohumu ile üretime başladık. Bugüne kadar yaklaşık 2 milyon 500 bin tohumdan elde ettiğimiz 600 binin üzerinde büyük boy ürün var. Ürünlerin elek altlarını Bakanlık izniyle doğaya tekrar ekerek doğal üretimi devam ettiriyoruz” dedi.
Kardelenlerin hem tohumdan hem de kökten çoğaldığını belirten Oğuz, “Çiçekler döküldükten sonra oluşan kozalakta 50-100 tohum oluşuyor. Alttaki yumrular 8-20 arasında yavru veriyor. Amaç, doğanın talan edilmemesi ve türün doğada devamlılığını sağlamak” ifadelerini kullandı.
Doğada kendiliğinden yetişen Toros kardeleninin belirlenen kotanın üzerinde toplanması ve neslinin tehlikeye girmesi nedeniyle, Tarım ve Orman Bakanlığı Akseki bölgesinde doğadan sökümü 5 yıl süreyle yasakladı. Kaçak toplama yapanlar hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ihracatta yanlış beyanda bulunanlar hakkında 5553 ve 5607 sayılı kanunlar kapsamında işlem yapılacağı bildirildi. Biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir ihracatın sağlanması amacıyla üretim parselleri modelinin yaygınlaştırılması hedefleniyor.