Antalya'nın Kemer ilçesi açıklarında bulunan Üç Adalar bölgesi, Akdeniz açısından önemli bir bilimsel keşfe ev sahipliği yaptı. Bölgede faaliyet gösteren bir dalış okulunda görevli eğitmenin kaydettiği görüntülerde, doğal yaşam alanı Batı Atlantik olan ve bilimsel adı "Rhinoptera bonasus" olan inek burunlu vatoz tespit edildi. Görüntüleri inceleyen Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, bu türün Akdeniz'de daha önce hiç kayıt altına alınmadığını açıkladı.
Üç Adalar bölgesinde çekilen görüntüler, Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu tarafından incelendi. Yapılan değerlendirme sonucunda görüntülenen canlının bilimsel adı "Rhinoptera bonasus" olan inek burunlu vatoz olduğu belirlendi. Prof. Dr. Gökoğlu, türün bugüne kadar Akdeniz'de herhangi bir ülkede kayıt altına alınmadığını belirterek, Üç Adalar'da yapılan görüntülemenin bilimsel açıdan önemli bir ilk olduğunu ifade etti. Türün doğal dağılım alanının Batı Atlantik olduğunu aktaran Gökoğlu, Amerika Birleşik Devletleri, Meksika ve Arjantin kıyılarında yaygın olarak görüldüğünü söyledi.
"AKDENİZ'DE İLK DEFA TESPİT EDİLİYOR"
İnek burunlu vatozun Akdeniz'de bulunan aynı familyaya ait yerli türden bazı özellikleriyle ayrıldığını anlatan Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, "Genel olarak inek burunlu vatoz şeklinde adlandırdığımız bir tür. Bu familyanın Akdeniz'de yerli bir türü bulunuyor. Ancak yeni tespit edilen bu tür daha çok Batı Atlantik'te; Amerika, Arjantin ve Meksika kıyılarında görülüyor. Bizim diğer türümüzden biraz farklı. Vücut yüzeyi kahverengi ve kadifemsi bir renge sahip. Bir dalış okulunda çalışan eğitmen bunun videosunu Üç Adalar bölgesinde çekmiş. Bu tür Akdeniz'de ilk defa tespit ediliyor. Biz de bu tespiti bilim camiasına duyuracağız" dedi. Gökoğlu, söz konusu türün yalnızca Türkiye kıyılarında değil, Akdeniz'in tamamında ilk kez görüntülendiğini vurgulayarak, "Daha önce Türkiye'nin farklı bir bölgesinde görülmedi. Sadece Türkiye'de değil, Akdeniz'de ilk defa görüntüleniyor. Dolayısıyla Antalya Körfezi'nde de ilk defa tespit edilmiş oluyor. Türün dağılım alanı daha çok Batı Atlantik; Amerika, Meksika ve Arjantin kıyılarıdır" ifadelerini kullandı.
Üç Adalar'ın su altı biyolojik çeşitliliği açısından önemli bir bölge olduğunu belirten Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, zaman zaman Akdeniz'de görülmesi beklenmeyen farklı türlerle karşılaşıldığını söyledi. Daha önce aynı bölgede vahu balığının da tespit edildiğini hatırlatan Gökoğlu, "Üç Adalar bizi heyecanlandırıyor. Zaman zaman bu bölgede değişik türleri görüyoruz. Daha önce de vahu balığı o bölgede tespit edilmişti. Bu da farklı bir tür olarak karşımıza çıktı" diye konuştu.
Akdeniz'in yerli vatoz türlerinin kısa süre önce Antalya'nın doğu kıyılarında sürü halinde görüntülendiğini belirten Gökoğlu, "Geçtiğimiz günlerde yerli türün bir sürüsü Boğazkent, Ilıca, Manavgat ve Denizkent arasındaki bölgede görüntülenmişti. Üç Adalar'da görüntülenen canlı da aynı familyaya ait ancak farklı bir tür. Şu anda Akdeniz'de bu türe ait tespit edilen tek örnek bu" dedi.
KÜRESEL ISINMA VE DENİZLERDEKİ DEĞİŞİMİN ETKİSİ
Atlantik kökenli bir türün Akdeniz'de görülmesini deniz ekosistemindeki değişimlerle ilişkilendiren Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, küresel ısınmanın türlerin yaşam alanlarını etkilediğini belirtti. Gökoğlu, "Bu türleri görmemizin nedenlerinden biri küresel ısınma ve Akdeniz'de meydana gelen değişikliklerdir. Bunlar küresel ölçekte yaşanan ısınmanın göstergeleri. Denizlerde meydana gelen değişimlerle birlikte farklı bölgelerde yaşayan türleri Akdeniz'de de görmeye başlıyoruz" ifadelerini kullandı.
KUYRUĞUNDAKİ DİKEN NEDENİYLE TEMAS EDİLMEMELİ
İnek burunlu vatozun insanlara karşı saldırgan bir tür olmadığını ifade eden Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, kuyruğunda bulunan diken nedeniyle canlıya temas edilmemesi gerektiğini söyledi. Gökoğlu, "Zararsız bir tür ancak kuyruğunda bir dikeni var. Kolay kolay kimseye zarar vermez. Fakat canlıyı sıkıştırır, üzerine basar ya da çarparsanız kuyruğundaki diken savunma sırasında batabilir ve zarar verebilir. Bunun dışında kendi halinde yaşayan zararsız bir türdür" dedi.
Türün yaşam biçimine ilişkin de bilgi veren Gökoğlu, inek burunlu vatozların doğal yaşam alanlarında zaman zaman sürüler oluşturabildiğini belirterek, "Bu tür de Akdeniz'deki yerli tür gibi doğal yaşam alanlarında zaman zaman sürüler oluşturuyor. Yüzeye yakın bölgelerde sürüler halinde görülebiliyor ancak bentik bir türdür, yani daha çok deniz tabanına yakın alanlarda yaşar" diye konuştu.
VATANDAŞLARA VE BALIKÇILARA ÇAĞRI
Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, denizlerde daha önce görülmeyen veya tanımlanamayan canlıların kayıt altına alınabilmesi için vatandaşların ve balıkçıların desteğinin büyük önem taşıdığını söyledi. Gökoğlu, "Vatandaşlarımız duyarlı oldukları ve karşılaştıkları farklı deniz canlılarının görüntülerini bize ulaştırdıkları sürece bu tür tespitleri yapabiliyoruz. Daha önce hiç görmedikleri bir canlıyı yakaladıklarında veya görüntülediklerinde bize ulaştırmaları halinde türün ne olduğunu belirliyoruz. Ardından hem bilim dünyasına duyuruyor hem de vatandaşlarımızı ve balıkçılarımızı bilgilendiriyoruz. Bu görüntüler de bir arkadaşımız tarafından bana gönderildi ve bu şekilde tespit yapıldı" ifadelerini kullandı.